Eminçelik · Blog ·
Paslanmaz çelik neden lekelenir?
Koruma çeliğin kendisinden değil, üzerindeki ince katmandan geliyor. Katman gidince koruma da gidiyor.
Yazan: İzmir'in Servisi Saha Ekibi — İzmir'de 17 yıllık servis deneyiminden.
Kısa cevap: Paslanmaz çeliğin korumasi metalin kendisinden değil, yüzeyindeki ince oksit katmanından gelir. Katman zarar görünce koruma da gider.
Endüstriyel mutfak cihazlarında sık gelen bir şikâyet var: "paslanmaz dediler ama yüzeyde lekeler oluştu". Bu tarif geldiğinde cihaz genellikle kalitesizlikle suçlanıyor ve şikâyet üreticiye yazılıyor.
Adın kendisi yanıltıcı. Paslanmaz çelik hiçbir koşulda etkilenmeyen bir malzeme değil; kendini koruyan ince bir yüzey katmanına sahip ve asıl koruma bu katmandan geliyor. Katman sağlam olduğu sürece yüzey korunur; zarar gördüğünde ise çelik korunmasız kalır ve lekelenme başlar.
Katmanı bozan iki ana sebep var ve ikisi de cihazdan değil, temizlik alışkanlığından geliyor. Birincisi klor içeren temizlik ürünleri. Yüzey katmanına zarar verirler ama etkileri o gün görünmez — lekelenme haftalar sonra ortaya çıkar ve bu gecikme yüzünden sebep hiçbir zaman temizlik ürününe bağlanmaz.
İkincisi aşındırıcı teller ve sert fırçalar. Bunlar katmanı mekanik olarak kaldırır. Bıraktıkları çizikler iki ayrı sorun üretir: koruma zayıflar ve çizik izleri birikim tutar. Yani yüzey hem korunmasız kalır hem daha zor temizlenir hâle gelir.
Bu yüzden yüzey değerlendirmesinde işletmenin kullandığı kimyasalı ve temizlik aletini soruyoruz. Bulgunun sebebi neredeyse her zaman burada oluyor ve çözümü bir parça değişimi değil, bir alışkanlık değişikliği — yani bedelsiz.
Koruyucu katman
Çeliğin içindeki krom, havayla temas ettiğinde yüzeyde çok ince ve saydam bir oksit katmanı oluşturuyor. Asıl korumayı bu katman sağlıyor.
Katman kendini yenileyebiliyor: çizildiğinde havayla temas eden yüzeyde yeniden oluşuyor. Ancak bu yenilenme için yüzeyin temiz ve havayla temasta olması gerekiyor.
Katmanı ne bozuyor?
Klor içeren temizlik ürünleri katmanı doğrudan aşındırıyor. Tel fırça ve aşındırıcı sünger ise mekanik olarak kaldırıyor ve mikro çizikler bırakıyor.
Üçüncü sebep durulama eksikliği: yüzeyde kalan deterjan kalıntısı uzun temasta katmanı bozuyor. Leke ve pas noktaları bu üç sebepten çıkıyor.
Leke ile korozyonun sınırı
Her leke aynı ağırlıkta değildir ve ayrım çıplak gözle yapılabilir: silme yönünde çıkan gölgeli iz yüzeyseldir ve doğru ürünle geri alınır; nokta hâlinde, kenarları belirgin ve silmekle değişmeyen iz ise korozyonun başladığını gösterir — katman o noktada delinmiştir.
İkinci tablo göründüğünde iş artık temizlik değildir. Noktasal korozyon ilerleyicidir ve gıda temas eden yüzeyde sınır aşımına doğru gider. Bu ayrımı her ziyarette yüzey yüzey yapıyor, hangi iz hangi sınıfta diye raporda ayrı ayrı işaretliyoruz.
Bu yazıyla ilgili sık sorulanlar
Paslanmaz neden lekelenir?
Yüzeydeki koruyucu oksit katmanı zarar gördüğünde.
Katmanı ne bozuyor?
Klorlu ürünler, aşındırıcı temizlik ve durulanmamış deterjan kalıntısı.
Katman kendini yeniler mi?
Yeniliyor; yüzey temiz ve havayla temasta olmalı.
Noktasal izi görünce ilk ne yapmalıyım?
O bölgede kullanılan ürünü derhâl bırakın ve izi fotoğraflayıp tarih atın. Sonraki haftalarda nokta büyüyor ya da çoğalıyorsa ilerleme sürüyor demektir; sabitse başlangıç yakalanmıştır. İki kareyi bakım ziyaretinde gösterin — işlem planı bu kıyasa göre kurulur.
Eminçelik cihazınızda benzer bir sorun mu var? İzmir'in 30 ilçesinde yerinde bakıyoruz — telefonda çözülebilen çağrıdan ücret almıyoruz.